Niderlandzki internetowo

Jak się uczyć języka samemu? Oczywiście warto mieć kilka dobrych podręczników, jednak rynek księgarski, choć wciąż poszerza swoją ofertę w tym zakresie, nie pozostawia dużego wyboru. Dlatego  wielu sięga do zasobów internetu. Ja też pogrzebałam trochę w tych wirtualnych czeluściach i dziś proponuję Wam przegląd stron internetowych pomocnych w nauce języka niderlandzkiego. Każda z nich oferuje dostęp za darmo przynajmniej do części swojego serwisu. 

GRAMATYKA

http://www.dutchgrammar.com/pl/
Gramatyka niderlandzka po polsku. Może chwilami nieco uproszczona, ale jednak wytłumaczona w języku ojczystym. Była mi pomocna zwłaszcza w początkach nauki.

https://onzetaal.nl/
Tu najdziecie  wyjaśnienie wielu zagwostek językowych. Tym razem tylko po niderlandzku. Nie ma tam wyłożonej gramatyki krok po kroku, ale za to specjaliści omawiają wiele takich przypadków, o których milczą podręczniki i  udzielają wprost odpowiedzi np.: hun czy hen? Razem czy osobo?

http://www.taalblad.be/
Wyłożona gramatyka (po niderlandzku) i ćwiczenia online.

http://www.berktekst.nl/
Gramatyka - teoria i praktyka.

http://www.extraned.nl/
Gramatyka w teorii i ćwiczeniach.

http://www.taalkist.nl/leerlingen/?action=categorie&id=005
Ćwiczenia gramatyczne online. Po wypełnieniu luk komputer nam automatycznie sprawdza błędy.

http://www.jufmelis.nl
To portal głównie dla uczniów podstawówki, którzy mają problemy z holenderskim, ale i ja czasem sięgałam do proponowanych ćwiczeń.

http://www.abcvandenederlandsetaal.nl/

Teoria gramatyki. Dosyć szeroki zakres. Dokładnie omówiony. 

http://www.nederlandsetaaltest.nl/

Zbiór testów z niderlandzkiego, głównie dot. gramatyki, ale również wyrażeń i powiedzeń. 

http://www.nt2taalmenu.nl/

Ćwiczenia przygotowujące do egzaminu NT2.

SŁOWNICTWO

http://www.languageguide.org/vocabulary/?lang=nl&target=nl
Strona interaktywna do nauki podstawowego słownictwa. Z obrazkami. Jeśli najedziesz myszką na wybrany przedmiot, usłyszysz jego nazwę. Można też ćwiczyć swoją wymowę.

http://www.internetpolyglot.com/polish/lessons-pl-nl
Listy słówek po holendersku i polsku, które można również odsłuchać.

http://www.beetjespellen.nl/website/index.php?pag=1 
Strona poświęcona ortografii, obok teorii codzienna dawka testów ;)

http://www.bing.com/translator/
Tłumacz Bing.

http://lingro.com
Translator do stron internetowych. Tłumaczy z kilkunastu języków.

http://www.encyclo.nl/
Niderlandzka encyklopedia - nie dość, że funkcjonuje jak słownik niderlandzko - niderlandzki (tzn. opisowo podaje znaczenia wyrazów), to jeszcze zawiera wszelkie formy, liczby i odmiany poszukiwanego słowa. Dla mnie to wciąż podstawowy słownik, najobszerniejszy, szybki i podręczny.

http://nl.forvo.com/languages/nl/
Słownik z wymową. Zawiera więcej języków i wciąż jest w budowie.

http://www.taalmemory.nl/ned/dut/subdutch.html

Gry językowe. 

ALL INCLUSIVE - czyli słownictwo, teksty, gramatyka, ćwiczenia i inne cuda wianki.

http://www.taalplek.nl/index.htm
Interaktywna stronka. Tutaj oprócz słownictwa można poćwiczyć gramatykę. Wszystko w podstawowym zakresie.

http://taalsprint.be/index.php?module=home
Słownictwo, gramatyka, teoria i ćwiczenia. Dobrze zrobiony serwis z bogata treścią. Niestety, tylko wybrane fragmenty są darmowe.

http://www.taalwinkel.nl/
Obszerny portal dla zaawansowanych - z poradami m.in. jak formułować wypowiedzi pisemne, przygotowywać prezentacje itp.

http://www.kennisnet.nl/sectoren/mbo/nt2/
Strona przeznaczona dla obcokrajowców uczących się niderlandzkiego i przygotowujących się do egzaminu państwowego. Oprócz informacji językowych zawiera również wiadomości z zakresu kultury i historii Holandii.

http://cambiumned.nl/extraoefbrugklas.htm
Gramatyka, słownictwo, teoria i praktyka. Ćwiczenia online.

http://www.coutinho.nl/subsites/startblokken/startblokken-oefeningen/
Wirtualny podręcznik - podzielony na rozdziały, z których każdy przedstawia jeden temat przewodni i w oparciu o niego prezentuje słownictwo, gramatykę i ćwiczenia.

http://nl.ver-taal.com/
Dla początkujących.

http://www.abcd.eigenstart.nl/
Zbiór linków do filmików, ćwiczeń i innych stron wspomagających naukę holenderskiego.

Trochę tego jest, prawda? A to nie wszystko! Tyle jednak powinno zapewnić pokaźne wsparcie w samodzielnej nauce.

A z jakich stron Wy korzystacie?
Które polecacie?
A może znacie jakąś ciekawą stronę, której tu nie wymieniłam?
Dzielcie się swoimi doświadczeniami w komentarzach!

Przeprowadzka na Marsa?

Holendrzy  są znani ze swojej przedsiębiorczości i bezwzględnego dążenia do celu. Przykładem ich brawurowej działalności jest m.in. Holenderska Kompania Wschodnioindyjska (Vereenigde Oostindische Compagnie, VOC) - pierwszy na świecie międzynarodowy koncern założony w 1602 roku, który wypuszczał akcje, papiery wartościowe w celu finansowania swojej działalności. Kompania dawała monopol na działalność kolonialną w Azji. Naród zamieszkujący stosunkowo małą powierzchnię nie dał się ograniczyć naturze. Za mało przestrzeni? Żaden problem - przecież można osuszyć morze i zamienić je w stały ląd! To wszystko już było. Jakie więc wyzwanie będzie godne Holendrów w XXI wieku?

Na Marsa!

Dla Basa Lansdorpa i Arno Wieldersa Ziema okazała się za mała, postanowili zdobyć Czerwoną Planetę. W tym celu w 2011 roku założyli fundację, z pomocą której powoli realizują misję Mars One. Chcą przystosować Marsa do zamieszkania, a potem wysłać tam ludzi - pierwszych mieszkańców, badaczy i budowniczych nowego świata. Rekrutacja pierwszych uczestników miała miejsce w 2013 roku. Zgłosić się mógł każdy. Trzeba jednak pamiętać, że to bilet w jedną stronę. Obecnie nikt nie ma pomysłu na to, jak sprowadzić astronautów z powrotem na Ziemię. Zresztą celem misji jest nie tylko poznanie nowej planety, ale przede wszystkim zasiedlenie jej.

Projekt pierwszej osady na Marsie. Żródło: http://www.mars-one.com

Kto za to zapłaci?

Tak rozległy projekt wiąże się z ogromnymi kosztami. Skąd pomysłodawcy chcą pozyskać fundusze? Krótko mówiąc - z telewizji. Wielkie przedsięwzięcie ma przybrać formę reality show i samo na siebie zarabiać. Organizatorzy liczą na duże międzynarodowe zainteresowanie. Już teraz zresztą widzowie mogą głosować na potencjalnych astronautów, którzy swoje aplikacje zamieścili w formie klipu wideo na stronie projektu: https://community.mars-one.com/

I co Wy na to? Wybieracie się na Marsa? 

We mnie ten projekt budzi sprzeczne uczucia. A jeśli ludzie znudzą się podglądaniem życia pierwszych Marsjan? Spadek oglądalności może oznaczać śmierć astronautów, bo zabraknie funduszy np.: na przewóz żywności. Mimo tego śmiałków nie brakuje.  Ja jednak nie zamierzam się  wyprowadzać. Dobrze mi na Ziemi :) 

Het-woordjes - słówka rodzaju nijakiego

Nie lubię rodzajników. Choć cieszę się, że język niderlandzki posiada tylko dwa: de i het. Ciągle jednak mam wątpliwości, które rzeczowniki są rodzaju nijakiego, dlatego postanowiłam zrobić sobie ich listę i przypomnieć zasady używania rodzajnika het. Ku pamięci.

Które więc rzeczowniki są rodzaju nijakiego?

1. Wszystkie zdrobnienia, np.:
het stoeltje - krzesełko
het handje - rączka

2. Nazwy języków:
het Nederlands - holenderski
het Pools - polski

3. Nazwy państw i miast (choć rodzajnik jest tu rzadko używany):
het Nederland - Holandia
het Den Haag - Haga

4. Nazwy metali:
het ijzer - żelazo

5. Nazwy sportów:
het voetbal - piłka nożna
het tennis - tenis

6. Dwusylabowe i niektóre trzysylabowe wyrazy zaczynające się na be-, ge-, ver-, ont-. Np.:
het begin - początek
het beklag - skarga
het belang - znaczenie, waga
het bereik - zasięg
het bestuur - zarząd
het gedoe - zamieszanie, robota
het gegeven - dane
het geweer - karabin
het gezang - śpiew, pieśń
het gefluister - gwizd
het verdriet - smutek
het verleden - przeszłość
het verhaal - opowiadanie
het verstand - zrozumienie, pojęcie
het vermogen - możliwości
het verlies - strata
het verkeer - ruch
het vervoer - przewóz
het ontzet - zdumienie, osłupienie,


7. Wyrazy, które kończą się na: - isme, - ment, -se, - um, -aat:
het communisme - komunizm
het surrealisme - surrealizm
het liberalisme - liberalizm
het idealisme - idealizm
het egoïsme - egoizm
het instrument - instrument
het kapsel - fryzura
het museum - muzeum
het resultaat - efekt
het referaat - referat
het mandaat - mandat
het consulaat - konsulat
het ultimatum - ultimatum
het aquarium - akwarium

8. I jeszcze cała lista często używanych rzeczowników, które trudno zaklasyfikować do którejś z powyższych kategorii:

het antwoordapparaat - elektroniczna sekretarka

het balkon - balkon
het boek - książka
het bankbiljet - banknot
het bed - łóżko
het been - noga
het bier - piwo
het bot - kość
het bewijs - dowód
het bloed - krew
het brood - chleb
het bord - tablica

het café - kawiarnia

het dak - dach
het diner - obiad
het dier - zwierzę
het diploma - dyplom
het dorp - wieś

het ei - jajko

het feest - święto, impreza
het formulier - formularz
het fornuis - kuchenka

het gas - gaz
het geld - pieniądze
het glas - szkło

het haar - włos
het hart - serce
het huis - dom
het hotel - hotel
het hoofd - głowa
het horloge - zegarek

het jaar - rok

het kind - dziecko
het kwartier - kwadrans
het kwartaal - kwartał

het laken - prześcieradło
het land - kraj
het licht - światło

het mes - nóż
het moment - moment

het nieuws - wiadomość

het oog - oko
het oor - ucho
het ontbijt - śniadanie

het papier - papier
het paspoort - paszport
het plafond - sufit

het raam - okno
het restaurant - restauracja

het sap - sok
het schema - schemat
het seizoen - sezon
het spek - boczek
het spel - zabawa
het stopcontact - kontakt eletryczny

het terras - taras
het tijdstip - moment
het toilet - toaleta
het trapportaal - schody

het uur - godzina

het werk - praca
het water - woda
het woord - słowo

het vaandel - sztandar
het vertier - rozrywka, odskocznia
het vet - tłuszcz
het vlees - mięso
het vuur - ogień

het zout - sól

Uff, to by było na tyle. Jeśli znacie inne słówka rodzaju nijakiego - piszcie w komentarzach. Zawsze co dwie, trzy i więcej głów to nie jedna :) Przy okazji przypomniałam sobie, że niektóre wyrazy mogą mieć zarówno rodzajnik de jak i het. Ale o tych indywiduach przy innej okazji ;)

żródło:
http://www.dutchgrammar.com/nl/?n=NounsAndArticles.04
https://onzetaal.nl/taaladvies/advies/de-het-algemene-regels
http://ans.ruhosting.nl/e-ans/03/03/02/04/body.html

Karnawał w Holandii

Karnawał (Carnaval) w Holandii zasadniczo trwa krótko, bo zaledwie trzy dni przed Środą Popielcową (Aswoensdag). Korzystanie z  ostatnich dni zabawy i swawoli przed Wielkim Postem wywodzi się z tradycji katolickiej, toteż na południu kraju, gdzie mieszka więcej katolików karnawał jest obchodzony huczniej, niż na protestanckiej północy. Do karnawałowych tradycji należy przekazywanie kluczy miejskich Księciu Karnawału, korowody przebierańców, tańce i zabawy na ulicach. Niektóre miasta zmieniają nawet swoją nazwę. I tak np.: na stacji kolejowej w Eindhoven podróżnicy widzą tablicę Lampengat, a Veldhoven przeistacza się w Rommelgat. Zresztą co tu dużo pisać, niech obrazy mówią same za siebie: 

Tak wyglądał początek karnawału w 1938 roku. Oficjalnie ogłoszono początek zabawy strzałem z armaty :) 

A to już czasy trochę nam bliższe - 2010 rok w Didam.

Tu zaś nieco obszerniejsza wersja pochodu, który miał miejsce w ubiegłym roku w miasteczku Boemeldonck na co dzień zwanym Prinsenbeek.

A Wy braliście kiedyś udział w holenderskim karnawale? Jak Wasze wrażenia? Ja mieszkałam na północy kraju, toteż takie atrakcje mnie niestety ominęły. Tym bardziej więc jestem ciekawa Waszych karnawałowych doświadczeń :) 

Czasowniki rozdzielnie i nierozdzielnie złożone w języku niderlandzkim

Czasowniki rozdzielnie złożone to ewenement, który na pierwszy rzut polskiego oka bądź ucha jest nielogiczny. Jak bowiem można mówić: Ja dzwonię do ciebie jutro za. Tak bowiem brzmiałoby dokładne tłumaczenie niderlandzkiego zwrotu Ik bel je morgen op ;) Zostawmy jednak literalne tłumaczenia i przyjrzyjmy się gramatycznej konstrukcji czasowników rozdzielnie  i nierozdzielnie złożonych. 

Czasowniki rozdzielnie złożone - scheidbare werkwoorden
Te czasowniki składają się z przedrostka aan-, op-, mee-, door-, uit-, tegen-, terug-, i czasownika. Np.:
aankomen - nadchodzić, przychodzić
meegaan - iść razem
opgeven - poddać się, zaniechać, odpuścić

W zdaniu zaś przedrostek oddziela się od czasownika i ląduje na końcu zdania. Np.:
Ga je mee? - Idziesz z nami?
Geef nooit op! - Nigdy się nie poddawaj!

Jeśli używamy czasu przeszłego (np.: het perfectum), między przedrostkiem a czasownikiem staje jeszcze cząstka ge-. Np.:
Ik heb het al teruggegeven. - Już to oddałem.

Czasowniki nierozdzielnie złożone - onscheidbare werkwoorden
Te czasowniki są na stałe zrośnięte z przedrostkami takimi jak om-, onder-, over-, vol-. Np.:
omhelzen - objąć
ondervragen - przepytywać, przesłuchiwać
overtuigen - przekonać

W zdaniu więc taki czasownik wygląda tak:
Ik omhels je met mijn armen. - Obejmuję cię ramionami.
De politie heeft hem ondervraagd. - Policja go przesłuchała.
(Widać, że przedrostek tak zżył się z czasownikiem, że nawet na cząsteczkę ge- typową dla czasu het perfectum nie ma tu miejsca ;) )

Jak rozpoznać które czasowniki są rozdzielnie złożone a które nie? 
Niestety, nie zawsze można kierować się przedrostkiem, bo są wyjątki. Zawsze jednak można wsłuchać się w akcent. W przypadku czasowników rozdzielnie złożonych akcent pada na przedrostek. Natomiast czasowniki nierozdzielnie złożone mają akcentowany sam czasownik. Trudno to może uchem od razu wychwycić, na szczęście są słowniki, które również wskazują, gdzie leży akcent w słowie.

To tyle gramatyki, a następnym razem będzie o karnawale :)

Żródło:
http://www.taalbeleid.ugent.be/popup_scheidbaar.html#Lijst:_onscheidbare_om-werkwoorden_
http://www.dutchgrammar.com/nl/?n=Verbs.Co04

Holenderska muzyka - Boudewijn de Groot

Czujecie czasem  "motyle w brzuchu"? Np.: gdy słuchacie piosenek w męskim wykonaniu? Ja czuję. Zapewne panie wiedzą o co chodzi :) Nie wiem, jak panowie odbierają muzykę. Też Wam wszystko w duszy gra, kiedy słuchacie pięknego kobiecego wokalu? Dziś chcę  przedstawić człowieka, który świetnie trafia w moje rytmy -  Boudewijn de Groot. Na scenie od ponad pół wieku i wciąż koncertuje. Śpiewna melodia, zgrabne teksty i ten ciepły, męski głos :) A na dodatek - bardzo wyraźna wymowa, co się artystom rzadko zdarza. Zresztą posłuchajcie sami:

I jeszcze jeden fragment - tym razem może dla bardziej ambitnych, bo tempo jest tu szalone ;) Zawsze jednak można się wspomóc tekstem:

:

I jak Wam się Boudewijn spodobał? Są "motyle"? Co prawda o gustach dyskutować nie wypada, ale własne zdanie można wyrazić :) 

Żródła: 

http://nl.wikipedia.org/wiki/Boudewijn_de_groot

http://www.boudewijndegroot.nl

Holenderskie znaki drogowe

Znaki drogowe są zazwyczaj rysunkowe lub symboliczne, więc nie ma problemu z ich zrozumieniem również poza granicami Polski. Czasem jednak pod znakami pojawiają się dodatkowe informacje, pisane najczęściej w języku tubylczym i wówczas w głowie kierowcy - turysty bądź imigranta rodzi się znak zapytania. Dlatego dziś prezentuję takie właśnie słowne tablice i znaki drogowe, które można spotkać w Holandii.  
Zacznijmy od informacji dla kierowców samochodów:

FILE - korki - taki napis często pojawia się na wyświetlaczach nad autostradami 

uit - tutaj: zjazd - z autostrady lub drogi szybkiego ruchu.

modder op rijbaan - błoto na drodze

ga terug - zawróć

herhaling - powtórzenie, zakaz wciąż obowiązuje

Zone  P vergunninghouders - strefa parkowania tylko dla osób posiadających odpowiednie zezwolenie. A jak zaparkujesz bez zezwolenia, to ci zablokują koło - patrz rysunek ;)  

Denk aan de watervogels! BROEDTIJD - Pomyśl o ptakach wodnych. Czas rozmnażania (wylęgu). Przyznaję, że na żywo takiego znaku nie widziałam ;)  ponieważ jednak Holendrzy ekologię mają we krwi, natknięcie się na taką informację jest jak najbardziej możliwe.

school - overstekende kinderen - szkoła - dzieci przechodzące przez ulicę

 uitgezonderd werkverkeer - z wyjątkiem samochodów roboczych (budowlanych)

uitgezonderd - z wyjątkiem (rowerów)

ontsteek uw lichten - włącz światła

denk aan uw lichten - pomyśl o światłach

zwaailicht? maak ruimte - migające światło (pojazd uprzywilejowany)? zrób miejsce

stiltegebied - obszar ciszy

wil je blijven leven  - wacht dan even - chcesz pozostać przy życiu - poczekaj chwilę (przed przejazdem kolejowym)

P alleen voor opladen elektrische voertuigen - Parking tylko w celu doładowania pojazdów elektrycznych

P alleen voor eletrische voertuigen - Parking tylko dla pojazdów elektrycznych

fietsstraat - auto te gast - ulica dla rowerów - samochód jest tu gościem

wegsleepregeling van kracht - tu ma zastosowanie zasada usuwania pojazdów (zazwyczaj zaparkowanych wbrew zakazowi)

slecht wegdek - zła nawierzchnia

busbaan - droga dla autobusów (więc zazwyczaj zakaz wjazdu dla samochodów prywatnych)

slagbomen dalen automatisch - zapory opadają automatycznie

let op! drempels - uwaga! progi zwalniające

geldt ook voor andere kleuren - dotyczy również innych kolorów
Znak wytłumaczony "jak krowie na rowie" - widzieliście kiedyś takie dobitne wyjaśnienie zakazu wyprzedzania? :) 






I jeszcze coś dla rowerzystów: 

worden verwijderd - zostaną usunięte (rowery pozostawione w tym  miejscu wbrew zakazowi parkowania)

hier geen fietsen plaatsen - zakaz parkowania rowerów w tym miejscu







A także dla właścicieli psów: 

honden aan de lijn - pies na smyczy

honden toilet - opruimplicht - psia toaleta  - obowiązek sprzątania po psie

honden uitlaatplaats - wybieg dla psów

verboden voor honden - zakaz wstępu dla psów








i kilka ogólnych zakazów i informacji dla każdego: 

camerabewaking - monitoring

verboden toegang - zakaz wstępu

verboden te parkeren - zakaz parkowania
eigen weg / terrein - droga / teren prywatny
verboden toegang - zakaz wstępu
hier waken wij - tutaj my pilnujemy

verboden te roken - zakaz palenia

verboden te vissen voor onbevoegden - zakaz wędkowania dla nieupoważnionych

verboden te zwemmen - zakaz kąpieli

To chyba większość tablic z napisami. A może Wam coś się jeszcze przypomina? Albo notorycznie rzuca w oczy w Waszych okolicach? Lub też zaskoczył Was lub rozbawił jakiś holenderski znak drogowy? Dajcie znać w komentarzach - może w ten sposób stworzymy pełną bazę holenderskich znaków i informacji dla kierowców (i nie tylko). 

Źródło:
http://www.verkeersbordenoverzicht.nl/

Jip i Janneke

Znacie Jipa i Janneke? 

Przygody tej dwójki od lat towarzyszą małym Holendrom. Jip i Janneke mają cztery lata, są sąsiadami i razem poznają najbliższy im świat, bawią się, nierzadko psocą ale z każdej opresji wychodzą cało, dzięki interwencji rodziców. Codzienne historie opowiedziane prostym językiem - a wciąż budzą uśmiech. 

To była pierwsza książka, którą samodzielnie przeczytałam po holendersku z niemałą satysfakcją :)

W księgarniach jak i w sieci jest mnóstwo utworów Annie M. G. Schmidt. Zapraszam dziś do wysłuchania jednego z pierwszych opowiadań. Jednocześnie można śledzić tekst, który znajduje się pod spodem.

Jip en Janneke spelen samen 

Jip liep in de tuin en hij verveelde zich zo. Maar kijk, wat zag hij daar? Een klein gaatje in de heg. Wat zou er aan de andere kant van de heg zijn, dacht Jip. Een paleis? Een hek? Een ridder? 

Hij ging op de grond zitten en keek door het gaatje. En wat zag hij? Een klein neusje. En een klein mondje. En twee blauwe oogjes. Daar zat een meisje. Zij was net zo groot als Jip. "Hoe heet je?", vroeg Jip. "Janneke", zei het meisje. "Ik woon hier." "Gisteren woonde je nog niet hier ", zei Jip. "Vandaag woon ik hier", zei Janneke. "Kom je met mij spelen?" 

"Ik zal door het gat kruipen", zei Jip. En hij stak eerst zijn hoofd door het gat. En toen zijn ene arm. En toen zijn andere arm. En toen zat hij vast. En Janneke trok aan zijn ene arm. En toen aan zijn andere arm. Maar het hielp niet. Jip zat vast. En Jip huilde. En hij gilde. 

Daar kwam Jips vader aangelopen in het ene tuintje. En Jannekes vader kwam aanlopen in het andere tuintje. En samen hielpen zij Jip weer terug. "Zo", zei Jips vader, "nu heb je een buurmeisje. Maar je moet eerst netjes de voordeur uitgaan en bij Janneke de voordeur in. Dan mag je samen spelen." 

En zo gebeurde het. Jip en Janneke speelden samen. De ene dag in Jips tuintje. De andere dag in Jannekes tuintje. En ze speelden vadertje en moedertje.

I jak Wam się podoba? Trudno tej dwójki od razu nie polubić, prawda? :) 

Żródło (z angielskim tłumaczeniem): 
http://www.dutchgrammar.com/en/?n=POD.00011

Czas przeszły niedokonany - o.v.t. czyli co to jest 't kofschip

Zmiana kalendarza skłania czasem do melancholijnych spojrzeń w przeszłość, więc i ja dziś o piszę o przeszłości, tylko znacznie mniej melancholijnie, bo o gramatyce ;) A konkretnie o czasie przeszłym niedokonanym - de onvoltooid verleden tijd (o.v.t.), nazywanym również het imperfectum. 

Kiedy używamy czasu przeszłego niedokonanego? 

Gdy mówimy o wydarzeniach zakończonych w przeszłości, powtarzających się, o zwyczajach. Kiedy opowiadamy historie, zaczynamy w czasie teraźniejszym dokonanym (het perfectum - ik heb gedaan), ale cała reszta już jest w czasie przeszłym niedokonanym (o.v.t.). 

Jak budujemy czas przeszły niedokonany w języku niderlandzkim? 

To zależy od czasownika. Jeśli ten jest nieregularny, trzeba po prostu wbić sobie do głowy jego odmianę, co wbrew pozorom nie jest takie trudne, gdyż nawet wśród czasowników nieregularnych widać pewne regularności ;) A pełną listę tych czasowników można znaleźć tutaj.

Jeśli natomiast czasownik jest regularny, dodajemy do rdzenia (de stam) końcówkę -de lub - te w liczbie pojedynczej i analogicznie -den lub -ten w liczbie mnogiej. Dla jasności kilka przykładów: 

wensen - życzyć

ik wenste

jij wenste

hij / zij/ het / u wenste

wij wensten

jullie wensten

zij wensten

horen - słuchać

ik hoorde

jij hoorde

zij / hij / het / u hoorde

wij hoorden

jullie hoorden

zij hoorden

Proste, prawda? W sumie ten czas przeszły ma tylko dwie formy - jedną dla całej liczby pojedynczej i jedną dla całej liczby mnogiej. 

Tylko skąd mamy wiedzieć, kiedy dodać -te a kiedy -de? 

Tutaj służy pomocą 't kofschip. 

Jak? 

Sprawdźmy to w kilku krokach na przykładzie wyrazów: leven, rusten i luisteren. 

1. Od bezokolicznika obcinamy końcówkę -en i mamy: 

lev-,  

rust-,  

luister-

2. Czy ostatnia litera w wyrazie występuje wśród spółgłosek w słowie 't kofschip? 

lev- ostatnia litera - v > nie

rust- ostatnia litera  - t > tak

luister- ostatnia litera - r > nie

3. Jeśli ostatnia litera występuje w słowie 't kofschip, dodajemy końcówkę - te. 

rust + te = rustte

4. Jeśli ostatnia litera nie zawiera się w słowie 't kofschip, dodajemy końcówke -de.

lev + de = leefde

luister + de = luisterde

W przypadku wyrazu leven zwodnicza może być odmiana, gdyż w czasie teraźniejszym powiemy przecież "ik leef" i widzimy wtedy literę "f", która zawiera się w 't kofschip. Dlatego decydując o rodzaju końcówki (-te czy -de), trzeba przyglądać się bezokolicznikowi.  

A skąd ten cały 't kofschip? Dokładnie nie wiadomo. Najstarszą zapisaną wersję owego dziwoląga wyrazowego można znaleźć w książce Lammerta Allarda te Winkel, który spisał w niej 274 zasady ortografii niderlandzkiej. Nie jest jasne, czy 't kofschip został przez autora wymyślony, czy też był już znany wcześniej. Jednak z pewnością umieszczenie go w podręczniku przyczyniło się do jego popularności  kwitnącej po dzień dzisiejszy. 

I to by było na tyle w temacie czasu przeszłego niedokonanego ;) 

Źródła: 

http://nl.wikipedia.org/wiki/'t_Kofschip

http://www.dutchgrammar.com/nl/?n=verbs.re10

https://onzetaal.nl/taaladvies/advies/verleden-tijd-ik-fietste-heb-gefietst

Oliebollen - sylwestrowe pączki

Oliebollen (Wikimedia Commons)

Lubicie pączki?

Retoryczne pytanie - któż ich nie lubi? ;)

Dziś cała Holandia smaży (lub kupuje) te tłuste pyszności, bo jak żegnać stary rok i witać nowy bez pączków? Oliebollen są nieco mniejsze niż nasze "pąki", a zamiast dżemu zawierają rodzynki, kawałki jabłek lub inne dodatki - jak kto woli. I mają więcej soli, niestety, co mi osobiście wcale nie smakowało. Ale można je też zrobić samemu. A oto oryginalny przepis (za ah.nl): 

INGREDIËNTEN - SKŁADNIKI 
1 ei - 1 jajko
500 ml melk - 0,5 litra mleka
500 g bloem - 0,5 kg mąki
1 zakje gedroogde gist - 1 opakowanie suszonych drożdży
1 tl suiker - 1 łyżeczka cukru
1 tl kaneel - 1 łyżeczka cynamonu
1 tl zout - 1 łyżeczka soli (wg mnie to za dużo, ale podaję za oryginałem)
frituurolie - olej do smażenia
poedersuiker - cukier puder

Vulling (optioneel): Nadzienie (opcjonalnie):
1 citroen,  1 cytryna
1 friszure appel (bijv. jonagold), geschild en in blokjes - 1 kwaskowate jabłko, obrane i pokrojone w kostkę,
100 g rozijnen - 100 g jasnych rodzynków
50 g krenten - 50 g ciemnych rodzynków
50 g sukade, in stukjes - 50 gr sukade (skórki z owoców cytrusowych - w Polsce chyba można zastąpić skórką pomarańczową), w kawałeczkach

BEREIDEN - PRZYGOTOWANIE
Laat het ei en de melk op kamertemperatuur komen. 

Doprowadź jajko i mleko do temperatury pokojowej.

Houd 1 el van de bloem apart. 

Odłóż jedną łyżeczkę mąki na potem. 

Doe voor het basisbeslag de rest van de bloem in een beslagkom en schep de gist, suiker, kaneel en 1 tl zout erdoor. 

Resztę mąki wymieszaj z drożdżami, cukrem, cynamonem i łyżeczką soli w misce. 

Klop het ei los. 

Rozbełtaj jajko.

Maak in het midden van de bloem een kuiltje en schenk het losgeklopte ei erin. 

Zrób w środku mąki dziurkę i wlej tam rozbełtane jajko. 

Schenk al roerend met een houten lepel of kloppend met een mixer de melk erbij. 

Mieszając drewnianą łyżką lub mikserem - dodaj mąkę. 

Blijf roeren of kloppen tot een glad beslag ontstaat. 

Mieszaj, aż ciasto będzie jednolite.

Dek de kom af met vershoudfolie en laat het oliebollenbeslag op een warme, tochtvrije plaats 1 uur rijzen, tot het volume verdubbeld is.

Przykryj ciasto folią i zostaw na godzinę w ciepłym, suchym miejscu, aż ciasto podwoi swoją objętość.
Rasp voor de vulling de gele schil van de citroen en pers de vrucht uit. 

Zetrzyj do nadzienia całą skórkę z cytryny i wyciśnij sok.

Besprenkel de blokjes appel in een kom met citroensap en schud ze om met het citroenrasp, de rozijnen, krenten, sukade en 1 el bloem. 

Spryskaj kawałki jabłka w misce sokiem cytrynowym i posyp skórką z cytryny, rodzynkami (jasnymi i ciemnymi), dodaj sukade i odłożoną wcześniej łyżeczkę mąki. 

Roer de vulling door het beslag en laat rijzen.

Wymieszaj ciasto z nadzieniem i odstaw do wyrośnięcia. 

Verhit in een frituurpan de olie tot 175 °C. 

Podgrzej olej do temperatury 175 °C.

Doop de ijsbolletjestang in de hete olie en schep uit het gerezen beslag een bolletje. 

Zanurz łyżkę do lodów w gorącym oleju i zrób z wyrośniętego ciasta kulkę. 

Laat het bolletje in de hete frituurolie glijden. 

Spuszczaj kulki ostrożnie do gorącego oleju. 

Frituur 4-5 oliebollen tegelijk in ca. 5 min. goudbruin en gaar. 

Smaż 4 do 5 pączków jednocześnie przez około 5 minut, aż będą złotobrązowe. 

Keer de oliebollen halverwege de baktijd, als ze dat niet vanzelf doen. 

W połowie smażenia obróć pączki, jeśli same tego nie zrobią. 

Neem de bollen met een schuimspaan uit de olie en laat ze in een met keukenpapier bekleed vergiet uitlekken. 

Wyciągnij pączki z oleju i przełóż do durszlaka wyłożonego ręcznikami kuchennymi, żeby odciekły. 

Laat de frituurolie eerst weer op juiste temperatuur komen, alvorens de volgende serie oliebollen te bakken. 

Doprowadź olej znów do odpowiedniej temperatury zanim zaczniesz smażyć kolejną serię. 

Leg de oliebollen op een schaal en bestrooi ze royaal met poedersuiker.

Przełóż pączki na półmisek i posyp obficie cukrem pudrem. 

Eet smakelijk!