wtorek, 8 września 2015

Czas zmian

Kiedy czytam inne blogi i one nagle zamierają, zostaję z odczuciem niedosytu, ciekawości i trochę żalu do autora, że sobie tak po prostu znika. Dlatego postanowiłam już w momencie zakładania tej strony, że kiedy przyjdzie mój czas, to przynajmniej się pożegnam. I ten czas właśnie nadszedł. Przeprowadzki, zmiany języka, nowa praca i nowe zobowiązania oraz wyzwania życiowe powodują, że język niderlandzki odchodzi na dalszy plan. Dlatego zawieszam bloga. Nie zamykam, bo kto wie, co jeszcze przyniesie przyszłość? Być może moja ścieżka znów kiedyś skrzyżuje się z Holandią i wtedy wrócę do blogowania. A tymczasem chcę Wam wszystkim bardzo serdecznie podziękować za wspólną przygodę. Kiedy zaczynałam pisać głównie dla siebie, byłam zaskoczona, że ktoś to czyta, komentuje, zadaje pytania. Wasze maile i komentarze często nadawały bieg kolejnym postom, więc z pewnością bez Was to miejsce nie byłoby takim, jakim jest obecnie.
 
Dziękuję i do zobaczenia, usłyszenia oraz przeczytania w innych miejscach świata rzeczywistego lub wirtualnego!
 
Dorota
paral_lax <°)>< / Foter / CC BY-NC-SA
 

piątek, 31 lipca 2015

Nietypowe przymiotniki

Rozmawiałam kiedyś z uroczą czterolatką o rodzinie. Wymieniałyśmy się imionami naszych mam, babć, dziadków, ojców, braci i sióstr. Kiedy wspomniałam, że moja babcia już nie żyje, dziewczynka odpowiedziała ze swoistą dumą: A mój dziadek jest super martwy! (Mijn opa is superdood!) Pewnie chciała przez to wyrazić, iż odszedł już dawno temu, niemniej takie zestawienie wydało mi się dość zabawne, jako że określenie "super" nasuwa skojarzenie z rzeczami pozytywnymi, natomiast śmierć do takich zupełnie nie należy. Nie znalazłam owego słowa w żadnym słowniku, więc wnioskuję, że moja rozmówczyni była jego autorką ;) Spotkałam jednak sporo innych  złożonych przymiotników, które nadają zwykłej wypowiedzi wyjątkowe barwy emocjonalne. Oto i one: 

snikheet - palący, upalny, tak gorący, że można płakać (snikken - szlochać). (Osobiście nigdy nie płakałam z powodu upałów, wręcz przeciwnie, ale Holendrom tak to się kojarzy.)

ijskoud - bardzo zimny, lodowaty (het ijs - lód)

pikdonker - bardzo ciemny, jak smoła (pek - smoła)

piepklein - bardzo mały, Przywodzi mi na myśl małe kurczaczki, które jeszcze nie umieją porządnie piać, tylko piszczą cienko (piepen - piszczeć)

apetrots - dumny jak małpa

beeldschoon - piękny jak obrazek, jak z obrazka (het beeld - obraz)

peperduur - drogi jak pieprz. To porównanie nawiązuje do czasów, gdy przyprawy przywoziła z Indii Kompania Wschodnioodyjska (Vereenigde Oostindische Compagnie, VOC) i taki kilkumiesięczny transport statkiem słono kosztował. O własnie, widzicie? My też cenimy przyprawy, tylko dla nas sól jest cenniejsza niż pieprz ;) 

stokoud - bardzo stary, tak wiekowy, że musi podpierać się laską przy chodzeniu (de stok - laska), choć w ten sposób można mówić nie tylko o ludziach, ale również o przedmiotach. 

rotvervelend - są rzeczy przykre, nieznośne, irytujące i takie Holendrzy określają mianem vervelend. Jeśli natomiast coś jest wybitnie uciążliwe i dokuczliwe, czasem wręcz obrzydliwe jak np.: zgnilizna (de rot), możemy powiedzieć rotvervelend

fonkelnieuw - nowy, jeszcze błyszczący (fonkelen - błyszczeć) lub świecący (gloeien - świecić), wtedy można użyć słówka gloednieuw

keihard - trudny, twardy jak głaz (de kei - otoczak, głaz)

razendsnel - bardzo szybko, pędem, (razen - pędzić, gnać, ale również wściekać się)

stomverbaasd - totalnie zdziwiony, zaskoczony, oniemiały, ogłupiały (stom - głupi, ale również niemy

No i na koniec grupa przymiotników, których znacznie zostało wzmocnione słowem śmierć, martwy (dood). Jest ich całkiem sporo i wiele z nich nawet w literalnym tłumaczeniu na polski brzmi znajomo. Zresztą zobaczcie sami: 

doodsbang - śmiertnelnie przerażony

doodsbleek - śmiertelnie blady

doodziek - śmiertelnie chory

doodgewoon - najzwyklejszy

doodsimpel - śmiertelnie proste

doodtoevallig -  zupełnie przypadkowe

doodeenvoudig - bardzo proste, zupełnie nieskomplikowane

doodmoe - śmiertelnie zmęczony

doodstil - śmiertelnie cicho, bardzo cicho

Takich złożonych przymiotników jest w języku niderlandzkim znacznie więcej. Ja wybrałam te, z którymi sama się najczęściej spotykam, ale jeśli jesteście ciekawi innych zestawów, polecam stronę dbnl.org, z której korzystałam przy pisaniu tej notatki. A jeśli macie swoje ulubione określenia - niewymienione powyżej - chętnie je poznam i przeczytam o nich w komentarzach!  

"Dumny jak małpa...? Nieee... A dlaczego?"
(belgianchocolate / Foter / CC BY-NC)

wtorek, 7 lipca 2015

Darmowe e-booki w języku niderlandzkim

Lubicie czytać książki? Ja uwielbiam! Kilka miesięcy temu stałam się dosyć niespodziewanie posiadaczką elektronicznego czytnika i zaczęłam przeczesywać sieć w poszukiwaniu ebooków, a dokładnie mówiąc eboeków (het e-boek). Szybko zauważyłam, że największy wybór mają czytelnicy anglojęzyczni. Nic w tym zaskakującego, angielski od dawna podbija świat. Ale ja szukałam pozycji niderlandzkojęzycznych i to w formacie MOBI. Odniosłam wrażenie, że Kindle nie jest zbyt popularny w Holandii, bo wybór wydawał się dosyć ograniczony. Ponadto sporo holenderskich stron zawiera ebooki w języku angielskim, co również nie dziwi zważywszy na fakt, iż większość Holendrów jest co najmniej dwujęzyczna.  Jednak mimo wszystko coś znalazłam i tym czymś chcę się dziś z Wami podzielić. Oto kilka stron z darmowymi holenderskimi eboekami. Podaję również strony z książkami elektronicznymi w innych formatach, do czytania na komputerze lub smartfonie. Ostatecznie podobno można też pliki konwertować do pożądanego formatu, choć tego jeszcze osobiście nie sprawdzałam.  

Zbiór utworów pozbawionych praw autorskich do ściągnięcia w formacie ePub, MOBI lub .html (do czytania online). Niektóre powieści posiadają również wersję audio, zazwyczaj nagraną przez wolontariuszy z Librivox.

DBNL to  Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren - Cyfrowa Biblioteka Literatury Niderlandzkiej. Zawiera pozycje historyczne i współczesne głównie w formacie PDF, ale można również korzystać ze zbiorów online.

Bookboon daje darmowy dostęp do różnego rodzaju podręczników i poradników w formacie PDF przez 30 dni. 

Ebooki przede wszystkim dla dorosłych, ale znajdzie się i kilka dla dzieci. Głównie w formacie ePub i PDF. 

Powieści, opowiadania, felietony. Format: PDF i ePub. 

Literatura różnoraka, czasem zupełnie amatorka, czasem klasyka światowa (ta bez praw autorskich, jak np.: Anna Karenina). Format: PDF, ePub i MOBI. 

Regularnie dodaje darmowe ebooki do swojej oferty w formacie MOBI.

Niderlandzkojęzyczny blog o książkach elektronicznych z odnośnikami do różnorodnych pozycji i ich recenzjami.

Niektóre z powyższych źródeł zawierają również książki po polsku - jak Gutenberg i Amazon, choć ten ostatni  jeszcze nie ma swojej polskiej strony. Najwygodniejszy w użyciu, najbardziej przejrzysty wydaje mi się Gutenberg. Wciąż jednak mam wrażenie, że istnieje sporo innych stron z holenderskimi książkami elektronicznymi, których jeszcze nie odkryłam. Jeśli takowe pojawią się na Waszych internetowych szlakach, to będę wdzięczna za zostawienie informacji o tym w komentarzu :)
Przyjemnej lektury!
Foto: Bobbi Newman / Foter / CC BY-NC-SA

niedziela, 14 czerwca 2015

Dziecko czyli kto?

Dzieci rosną szybko. Za szybko czasem, jednak w Polsce, jak przestaną być noworodkiem, stają się niemowlakiem, a potem na kilka lat przyjmują miano dziecka. A w Holandii? No własnie tu sprawa jest nieco bardziej skomplikowana. Pozostając jeszcze w klimacie Dnia Dziecka zapraszam Was na krótki przegląd słownictwa związanego z dziećmi w różnych grupach wiekowych. 

de pasgeborene - noworodek, kilkudniowy lub kilutygodniowy obywatel

de baby - niemowlak, bejbik, żyje na tym świecie krócej niż rok

de dreumes - zaczyna już chodzić, taka pociecha od roku do dwóch. Niektórzy odnoszą się w ten sposób tylko do chłopców. W Belgii w ogóle nie występuje.

de peuter - od 1,5 roku do 4 lat, z takim już można pogadać

de kleuter - 4 - 6 lat, zaczyna szkolną przygodę w Holandii, w Polsce - przedszkolak

het schoolkind - to uczeń szkoły podstawowej w wieku od 6 do 13 lat

de puber - nastolatek, 13 - 17 lat, tester cierpliwości rodzicielskiej

Podobają mi się te nazwy, brzmią bardzo dziecięco w moich uszach. Oczywiście każdą z nich można zastąpić słówkiem - het kind (dziecko) w razie potrzeby, ale po co, skoro już znamy tyle innych zamienników? :)

Schoolkinderen (Cristiano de Jesus / Foter / CC BY-NC)

poniedziałek, 1 czerwca 2015

O kreciku po holendersku

Dziś Dzień Dziecka - jeden z ulubionych dni w kalendarzu polskich maluchów i tych trochę starszych też ;) Niestety, mimo iż teoretycznie jest to międzynarodowe święto, najmłodsi holenderscy obywatele nie mają szczególnych powodów do radości, bowiem nikt ich dziś nie rozpieszcza. Po prostu nie ma takiego zwyczaju i już. Ja jednak chcę ten dzień wykorzystać do zaprezentowania Wam jednej z moich ulubionych piosenek dla dzieci w wieku przedszkolnym pt.: Molletje czyli krecik. Posłuchajcie!

Krótka, prosta, przyjemna dla ucha, prawda? Z pewnością wielu z Was zrozumiało też bez trudu każde słowo. Dla pewności jednak spójrzmy na tekst:

Onder de grond,
onder de grond,
daar woont een mol
in zijn jasje van bont.

graaft er een gang,
tien meter lang,
zand op z’n snuitje
en zand op z’n wang.

Molletje kan bijna niet zien.
dat is toch gevaarlijk misschien?

Molletje, straks stoot je je kop.
Zet voortaan altijd je bril maar op!

(tekst: Lea Smulders, muz. Hans Peters jr.)

Przetłumaczmy jeszcze dla pewności rzadziej używane słówka:

het bont - tutaj jako rzeczownik - futro, ale może występować również jako przymiotnik - kolorowy

graven - kopać w ziemi. Uwaga - nieregularna odmiana: ik graaf, hij graaft

de snuit - pysk

Ta piosenka jest dosyć popularna. Istnieje duża szansa, że i Wasze dzieci ją znają,  jeśli chodzą do jakiegoś przedszkola (kinderdagverblijf, kinderopvang). No to teraz możecie już śpiewać razem i to ze zrozumienem!  
Pięknego Dnia Dziecka!

poniedziałek, 25 maja 2015

9 holenderskich ciekawostek

Witajcie w kolejnej odsłonie projektu W 80 blogów dookoła świata. Dziś zapraszamy Was na subiektywny przegląd ciekawostek i faktów dotyczących naszych krajów. Na początek przedstawiam 9 stwierdzeń na temat Holandii, a potem zachęcam do odwiedzenia pozostałych blogów. 

No to zaczynamy :) Czy wiecie, że.....
  • Holandia to najbardziej zatłoczony kraj w Europie, przypada tam 450 osób na każdy kilometr kwadratowy.
  • Holendrzy są najwyższym narodem na świecie. Przeciętny wzrost mężczyzny to 184 cm, a kobiety  - 170 cm. 
  • 4 na 10 zatrudnionych w Holandii pracuje na niepełnym etacie. To najwyższy wskaźnik w Unii Europiejskiej.
  • W Holandii jest więcej rowerów niż mieszkańców, a przeciętny Holender pedałując pokonuje dziennie 2,5 km, co daje 900 km w skali roku. 
  • Około 30% holenderskich kobiet rodzi w domu. 
  • Holender wypija średnio 74 litry piwa rocznie. (To dużo czy mało?) 
  • Lotnisko Schiphol w Amsterdamie leży 4,5 km poniżej poziomu morza. 
  • Królestwo Niderlandów (Het Koninkrijk der Nederlanden) to nie tylko Holandia (Nederland), ale również Aruba oraz Holenderskie Antyle (Nederlandse Antillen). 
  • Językiem niderlandzkim jako ojczystym posługują się 23 miliony ludzi. Do tego można dodać 17 milionów Afrykańczyków używających  języka afrykanerskiego (Afrikaans) - bardzo zbliżonego do niderlandzkiego oraz 4 miliony osób, które opanowały holenderski jako język obcy. Łącznie więc 44 miliony ludzi na świecie włada językiem niderlandzkim.  To jest tyle samo, co językiem polskim :) 

Czy któryś z tych punktów Was zaskoczył? A jakie fakty i ciekawostki Wy dodalibyście do tej listy?  Z niecierpliwością czekam na komentarze :) 

A oto  pozostałe blogi biorące udział w akcji: 

CHINY

Biały Mały Tajfun: 5 yunnańskich ciekawostek.

FRANCJA

Francuskie i inne notatki Niki: Pięć ciekawostek o Francji 


Français-mon-amour: Pięć ciekawostek o Lotaryngii 

Blog o Francji, Francuzach i języku francuskim: 5 rzeczy, których nie wiesz o Bretanii

GRUZJA


KIRGISTAN

O języku kirgiskim po polsku: 5 ciekawostek o Kirgistanie i Kirgizach

NIEMCY

Niemiecki po ludzku: 5 ciekawostek o Niemczech


Willkommen in Polschland: 5 niemieckich ciekawostek

NORWEGIA

Pat i Norway: Norwegia jest naj

ROSJA
Rosyjskie Śniadanie: 5 ciekawostek z Rosji 

SZWECJA


TANZANIA
Suahili online: 5 ciekawostek o Tanzanii 

TURCJA


WIELKA BRYTANIA 

Learn English Śpiewająco: 5 ciekawostek o Wielkiej Brytanii 




WŁOCHY



Jesteś blogerem kulturowym lub językowym i chciał(a)byś wziąć udział w naszym projekcie? Napisz do nas:  blogi.jezykowe1@gmail.com albo dołącz do naszej grupy na Facebooku.

Źródła:
http://www.holland.com/be_nl/pers-1/article/cijfers-en-feiten-over-nederland.htm
http://www.fietsen.123.nl/fietsnieuws/hoeveel-fietsen-zijn-er-in-nederland
https://www.facebook.com/waanzinningeweetjesovernederland
http://www.upcoming.nl/zwoebe/5039/25-leuke-feitjes-over-nederland

wtorek, 12 maja 2015

Słówko: koekeloeren - gapić się

Z pewnością znacie taki czasownik, jak kijken - patrzeć. Dziś chcę Wam przedstawić nieformalny odpowiednik tego słówka:

koekeloeren


gapić się


Najczęściej oznacza to patrzeć bezmyślnie siedząc bezczynnie.  Na przykład tak:
źródło: kodomut / Modern Chairs / CC BY
Koekelore to również tytuł programu dla dzieci, przypominającego trochę Ulicę Sezamkową. Posłuchajcie początkowej piosenki - znając już  kluczowe słówko zrozumiecie 75% całego utworu :)


Dla zainteresowanych więcej odcinków można znaleźć na www.schooltv.nl. Przyjemnego oglądania i do przeczytania w następnym poście!

środa, 15 kwietnia 2015

Słówko: toch - jednak, przecież, mimo to

Są takie słówka, o które często się obijamy i to w bardzo zróżnicowanych kontekstach, co utrudnia ich zrozumienie. Tak jest na początku nauki, natomiast z biegiem czasu owe wieloznaczne wyrażenia wchodzą w krew i nawet nie zauważamy, kiedy sami zaczynamy ich nagminne używać - jako wtrącenia, przerywniki, ozdobniki lub wzmocnienia - ot, takie kwiatki rzucone to tu, to tam zazwyczaj w trakcie wypowiedzi ustnych. Zdanie bez nich jest zupełnie zrozumiałe, ale z owym ozdobnikiem nabiera mocy i brzmi płynniej, bardziej "po holendersku" ;) Do takich kwiatków należy słówko 

toch

jednak, przecież, mimo to


Zobaczmy jak to wygląda w praktyce na kilku przykładach: 

Het regende hard, maar ik ging toch naar buiten. Padało mocno, ale mimo to wyszedłem na zewnątrz. 

En toch. A jednak. 

Leuk toch? Fajnie, nie?

Nee toch? Naprawdę? Nie może być... To niemożliwe

Ik ben toch niet gek? Przecież nie jestem wariatem. (Polska wersja tej reklamy brzmi: Nie dla idiotów. ;) )

Ik ben verzekerd maar heb toch een factuur ontvangen. Jestem ubezpieczony a i tak otrzymałem fakturę. 

Ja toch.  Tak, oczywiście

Takie małe słówko a tyle możliwości. Leuk toch? :) 

żródło: screenpunk / Foter / CC BY-NC

sobota, 4 kwietnia 2015

Pasen 2015

Życzę Wam 
pięknych świąt Wielkiej Nocy 
spędzonych w gronie ukochanych osób; 
radości i spokoju serca;
szczęścia i poczucia spełnienia w życiu.

Zalig Pasen voor iedereen! 

Susest / Foter / CC BY-NC-SA

środa, 25 marca 2015

Nieśmiertelni bohaterowie holenderskich bajek

Witajcie w kolejnej odsłonie projektu "W 80 blogów dookoła świata". Dziś zapraszam Was na bajki - te klasyczne, powszechnie znane, które od wielu lat bawią i wychowują kolejne pokolenia dzieci. Zacznę oczywiście od ulubieńców holenderskich małolatów, a potem moi koledzy i koleżanki przedstawią Wam najznakomitsze opowieści do poduszki z różnych części globu. 


Bardzo lubię bajki, nie tylko dlatego, że są napisane prostym językiem, zrozumiałym nawet dla obcokrajowca, który zna zaledwie kilkaset podstawowych słów.  To przypomnienie beztroskiego dzieciństwa, bezpiecznego czarno-białego świata, gdzie sprawiedliwość i dobro zawsze wygrywają. Wspominałam już na blogu o niektórych bohaterach holenderskich maluchów i starszaków, takich jak Dik Trom oraz Jip i Janneke. Dziś natomiast chcę Wam opowiedzieć o trzech popularnych od lat bajkowych postaciach, stworzonych przez Annie M. G. Schmidt - królową holenderskiego bajkopisarstwa.

Abeltje
To tytułowy bohater książki, która została wydana w 1953 roku i cieszyła się takim powodzeniem, że po dwóch latach ukazał się drugi tom. Abeltje pracuje w domu towarowym jako windziarz. Wie, że pod żadnym pozorem nie wolno mu nacisnąć zielonego guzika, ale pewnego dnia właśnie to robi, a wówczas winda wyskakuje z budynku i w ten sposób rozpoczyna się pełna przygód podróż po różnych zakątkach świata.  Powieść doczekała się ekranizacji w 1998 roku, a tak wyglądał trailer: 


Wiplala
W 1957 roku mali Holendrzy poznali tego malutkiego krasnala i pokochali go, mimo (a może własnie dlatego) że ze sztuką czarów był  na bakier. Wiplala właśnie z powodu niekompetencji został wydalony przez swoich towarzyszy a błąkając się po świecie poznał rodzinę Blom i trochę w ich życiu namącił ;) W ubiegłym roku przygody Wiplali ukazały się na dużym ekranie, a tu kilka scen z tego filmu:


Otje
To najmłodsze z wymienionych przeze mnie dzieł Annie Schmidt pojawiło się na rynku księgarskim w 1980 roku. Tytułowa bohaterka jest córką  kucharza o wybuchowym temperamencie. Świetnie dogaduje się ze zwierzętami. Jej ojciec stracił swoje dokumenty, dlatego musi pracować za marne pieniądze w hotelu De Koperwiek, skąd ostatecznie i tak zostaje zwolniony. To początek całej serii przygód Otje i jej przyjaciół. Książka jest dostępna również jako audiobook, a tym, którzy nie lubią czytać, polecam serial telewizyjny: 


A Wy pamiętacie bajki ze swojego dzieciństwa? Które należały do Waszych ulubionych? A może któreś z obecnych bajek (niekoniecznie holenderskich) uważacie za godne polecenia?

Zajrzyjcie też koniecznie na inne blogi:

CHINY

Biały Mały Tajfun - Chińskie bajki 


FRANCJA

Madou en France - Była sobie bajka... 

GRUZJA

Gruzja okiem nieobiektywnym - Jak powstała Gruzja 

HISZPANIA

Hiszpański na luzie - Klasyczne hiszpańskie bajki z lat 80 

IRLANDIA

W Krainie Deszczowców - Talerz uciekł z łyżką czyli popularne bajki w Irlandii: 

KIRGISTAN

O języku kirgiskim po polsku - Apendi - bohater kirgiskich (i nie tylko) bajek 

NIEMCY

Niemiecki po ludzku - Bajki niemieckie razy dwa 

Niemiecka Sofa - Stare, ale jare bajki dla dzieci w Niemczech

Blog o języku niemieckim - Niemieckie bajki - Piaskowy Dziadek.

NORWEGIA

Pat i Norway - Stare ale jare bajki dla dzieci w Norwegii

ROSJA

Daga tłumaczy - blog o tłumaczeniach z rosyjskiego - Rosyjskie bajki - "Kołobok", 

STANY ZJEDNOCZONE

Specyfika języka - Stare ale jare bajki amerykańskie 

SZWAJCARIA

Szwajcarskie Blabliblu - Szwajcarskie Skarpetki Babibouchettes


TURCJA

Turcja okiem nieobiektywnym - Przygody Nasreddina Hodży 

WIELKA BRYTANIA

Blog o języku angielskim CPE, Business English - Stare ale jare brytyjskie kreskówki 

Head Full of Ideas - Brytyjskie bajki mojego dzieciństwa 

English-Nook - Stare ale jare brytyjskie bajki

WŁOCHY

CiekawAOSTA - Pimpa i Pinokio, stare bajki w nowej odsłonie po franko - prowansalsku   

Wloskielove - Na jakich bajkach wychowali się Włosi? 

Primo Cappuccino - Język włoski BAJECZNIE prosty!

Jesteś blogerem kulturowym lub językowym i chciał(a)byś wziąć udział w naszym projekcie? Napisz do nas:  blogi.jezykowe1@gmail.com albo dołącz do naszej grupy na Facebooku.

środa, 18 marca 2015

Wyrażenie: een kort lontje hebben - mieć krótki lont

Twój sąsiad jest porywczy? Nastoletni brat łatwo wpada w złość? A może sam(a) masz wybuchowy charakter? Jak opisać taką osobę po niderlandzku? Za pomocą wyrażenia: 

een kort lontje hebben

mieć krótki lont


Prawda, że bardzo obrazowy zwrot? Wszak bomby z krótkim lontem eksplodują bardzo szybko. Jak więc użyć tego zwrotu w zdaniu? Na przykład tak: 

Mensen met een kort lontje kunnen hun woede slecht beheersten en worden gauw boos. (żródło)
Ludzie z krótkim lontem nie panują nad swoim gniewem i szybko wpadają w złość. 

Jongeren hebben vaak een kort lontje. 
Młodzi mają często krótki lont. 

W 2007 roku została nakręcona seria programów pod tytułem "Korte lontjes". Dziennikarka z ukrytą kamerą sprawdzała "długość lontów" czyli opanowanie różnych mniej lub bardziej znanych osób. To jeden z epizodów:


A jak Wasze lonty? Łatwo ulegacie emocjom czy raczej trudno Was wyprowadzić z równowagi? :)

źródło:
https://onzetaal.nl/taaladvies/advies/een-kort-lontje-hebben


niedziela, 8 marca 2015

Słownictwo: de vrouw - kobieta

Dziś Dzień Kobiet - Internationale Vrouwendag. To międzynarodowe święto jest obchodzone również w Niderlandach, jednak Holenderki rzadko dostają wtedy kwiaty a przyczyna tego stanu rzeczy nie leży bynajmniej w braku tulipanów ;) Po prostu dzień ten jest bardziej okazją do zwrócenia uwagi na prawa kobiet w ogóle niż do docenienia płci pięknej w szczególe. Taki zwyczaj. 

Pomyślałam sobie, że przy okazji 8. marca warto byłoby poznać synonimy słówka de vrouw - kobieta. Może to być wiedza cenna zarówno dla pań, które dzięki temu rozpoznają kiedy holenderskiemu absztyfikantowi utrzeć nosa, jak również dla panów chcących zdobyć serce swojej holenderskiej wybranki. Do dzieła więc! 

de vrouw - to znaczy kobieta, ale może również odnosić się do żony, zwłaszcza gdy stoi za zaimkiem dzierżawczym mijn - moja. Tak więc zdanie Dit is mijn vrouw - oznacza To jest moja żona, a nie moja kobieta ;)

het vrouwtje - kobietka, niby tylko zdrobnienie, ale przez wiele kobiet jest postrzegane jako poniżające, odpowiednik naszej blondynki lub słodkiej idiotki

de echtgenote - żona, małżonka, określenie bardziej oficjalne

het wijf - baba, babsztyl, czarownica, rozzłoszczona kobieta, czasem w ten sposób określa się również bojaźliwych mężczyzn, ale może też mieć znaczenie pozytywne np.: een lekker wijf - fajna babka

de teef - suka. Panom stanowczo odradzam używać, a w przypadku pań jedyna trafna odpowiedź to wymierzyć policzek. 

de dame - dama, pani, pełne szacunku określenie kobiety, często występuje w zwrocie Dames en heren - Panie i panowie

de mevrouw - pani, forma grzecznościowa, stoi przed nazwiskiem w oficjalnych listach w postaci skrótu Mw. lub Mevr

de juffrouw - kiedyś znaczyło panna, dziś tak nazywa się nauczycielkę. Powszechny w szkołach jest również skrót de juf. 

het meisje - dziewczynka

de meid - dziewczynka, brzmi dumnie w uszach małych kobietek zwłaszcza w wyrażeniu Goed zo! Grote meid! - Dobrze! Duża dziewczynka!

To są chyba najczęściej używane zwroty, ale być może spotkaliście się z jeszcze innymi synonimami słowa kobieta? Koniecznie wspomnijcie o tym w komentarzu! 

Pięknego Dnia Kobiet! 

Sea Dream Studio / Foter / CC BY-NC-SA

środa, 25 lutego 2015

Holenderski alfabet

Witajcie w kolejnej odsłonie projektu W 80 blogów dookoła świata!  Dziś zapraszam Was na holenderski alfabet czyli moje bardzo nieobiektywne skojarzenia z Holandią poukładane według liter. A na końcu jak zawsze znajdziecie  drogowskazy do alfabetów innych blogerów. No to zaczynamy od A jak...

Appelstroop - syrop jabłkowy
Gęsta, galaretowata i bardzo słodka masa z lekkim posmakiem goryczki. Duża zawartość cukru była gwarantem naturalnej konserwacji przetworów z jabłek, stąd syrop cieszył się sporą popularnością w przeszłości, ale i dziś często  gości na holenderskich stołach, zwłaszcza tych, przy których siedzą dzieci.  Jest wykorzystywany zarówno do kanapek, jak i naleśników oraz deserów. 

Bingo
Gra losowa, idealna dla dużych grup i budząca spore emocje. Wymaga jedynie dobrej znajomości liczb, co dla obcokrajowców może być wyzwaniem, zważywszy na fakt, iż Holendrzy czytają liczby od końca - najpierw jedności, potem dziesiątki. Zasada jest prosta - uczestnicy dostają kartki z numerami. Każda kartka zawiera inny zestaw. Prowadzący losuje kolejno  liczby, które należy wykreślić, jeśli figurują na mojej kartce. Wygrywa ten, kto pierwszy odznaczy wszystkie swoje numerki. 

Carnaval - karnawał
Trwa krócej niż w Polsce, jest za to huczniej obchodzony, zwłaszcza w południowej części kraju, gdzie w przeszłości mieszkało więcej katolików. Ostatnie dni przed Środą Popielcową to czas ulicznych zabaw, przebierańców, tańców i korowodów. Więcej informacji o karnawale znajdziecie tutaj

Darten - rzutki lub lotki
Rozrywka znana i nad Wisłą. W Holandii tarcza do gry wisi w niemal każdym pubie. Zawsze się zastanawiałam, czy lotki i alkohol to dobre połączenie, ale nigdy nie słyszałam, żeby ktoś na tym ucierpiał, więc najwidoczniej Holendrzy jakoś sobie radzą. Albo grają przed piciem, albo celność mają już w genach i żaden procent im nie straszny ;) 

Elfstedentocht 
To wyścig łyżwiarski po naturalnym lodzie na terenie Fryzji o długości 200 km. Trasa prowadzi przez jedenaście miejscowości stąd nazwa - Objazd Jedenastu Miast. Ze względu na bezpieczeństwo grubość lodu musi wynosić min. 15 cm, więc zawody odbywają się bardzo nieregularnie. Ostatni raz miały miejsce w 1997 roku. 

Frank Annelies Marie
Kto nie zna Anny Frank - żydowskiej dziewczynki, która ukrywając się na tyłach amsterdamskiej kamienicy podczas wojny prowadziła pamiętnik. Nie wiedziała wówczas, że choć nie będzie jej dane przeżyć wojny, jej zapiski zostaną przetłumaczone na wiele języków i staną się najpoczytniejszym dziennikiem na świecie. 
Anna Frank (TEDxNJLibraries / Foter / CC BY)
Grachten - kanały 
Są wszędzie - w miastach, na terenach wiejskich, wzdłuż dróg i ścieżek. Nie ma Holandii bez wody, a skoro lepiej żyć na lądzie, wodę trzeba jakoś okiełznać. Choć są i tacy, co wybrali mieszkanie na barkach, w specjalnie wydzielonych dzielnicach kanałowych. Nad kanałem można wypić aromatyczną kawę, po kanale można pływać łódką w leniwe, niedzielne popołudnie. Ale i w kanale można wylądować bez ostrzeżenia, jeśli zajdziesz za skórę nieodpowiednim osobom w mieście lub po prostu źle zaparkujesz samochód ;)

Haring - śledź
Przysmak Holandii, czasem z cebulką, tradycyjnie zjadany od głowy, trzymany za ogon. Więcej o śledziach tutaj

Ik - ja
Tak zaczynaj każde zdanie, w którym chcesz coś powiedzieć o sobie. Nie, to nie jest przejaw egocentryzmu ;) W niderlandzkiej gramatyce podmiot domyślny nie istnieje, więc np.: proste jednowyrazowe zdanie Śpię to po holendersku Ik slaap. 

Ja - tak
Zgadzaj się z umiarem. Zadbaj o swoje prawa. Holendrzy są bezpośredni, nie zrażają się łatwo i mówią otwarcie, czego chcą. Dlatego śmiało możesz powiedzieć nee, jeśli coś ci nie odpowiada. 

Klompen - chodaki
Tradycyjne wiejskie buty rzeźbione z jednego kawałka drewna. Więcej pisałam o nich tutaj. 

Loesje
czyli organizacja promująca wolność słowa. Powstała w Holandii ale obecnie działa w wielu innych krajach, w tym w Polsce. Sama nazwa to holenderskie imię żeńskie. 
Plakat Loesje (Mycroyance / Foter / CC BY-NC)
Molen - wiatrak
Kolejny symbol Niderlandów. Można je spotkać niemal wszędzie, niektóre drewniane wciąż jeszcze dzielnie stoją na straży holenderskiego krajobrazu, choć coraz więcej przybywa smukłych wiatraków elektrycznych. 

Nederland - Niderlandy
To popularna nazwa Holandii. Oficjalna nazwa państwa brzmi: Koninkrijk der Nederlanden - Królestwo Niderlandow. 

Oranje - Pomarańcz
To zarówno kolor jak i nazwisko pierwszego władcy Willema van Oranje, którego potomkowie do dziś zasiadają na holenderskim tronie. Nie trudno się domyślić, dlaczego drużyna piłkarska oraz kibice zawsze występują w pomarańczowych strojach. 

Polder 
Czyli depresje - obszary położone poniżej poziomu morza, otoczone wodą, zazwyczaj powstałe z osuszenia terenów morskich. Stanowią ok. 25% powierzchni kraju. Holendrzy są uznanymi na świecie ekspertami w zarządzaniu wodą, robią z nią, co chcą i nie wahają się wydzierać ziemi morzu. 

Rembrandt Harmenszoon van Rijn
Grafik, malarz, rysownik. Syn młynarza, urodzony w Lejdzie, zmarł w Amsterdamie. Nie miał łatwego życia prywatnego. Jest uznawany za jednego z największych artystów światowych
Autoportret Rembrandta (Foter / Public Domain Mark 1.0)
Solliciteren - aplikować
czyli szukać pracy. Chyba każdy, kto choć chwilę był bezrobotnym w Holandii zna wszelkie odmiany tego słówka: het sollicitatiegesprek - rozmowa w sprawie pracy, de sollicitatiebrief - list motywacyjny, sollicitatievragen - pytania podczas rozmowy w sprawie pracy, het sollicitatieformulier - formularz aplikacyjny. 

Tulpen - tulipany
Nie wymagają komentarza, prawda? :) 
Tulipany (keeva999 / Foter / CC BY-NC-SA)
U - pan, pani, państwo
Wymawiane z ustami lekko zwiniętymi w rulonik brzmi podobnie do polskiego y jest najkrótszą znaną mi formą grzecznościową ;) 

Voetbal - piłka nożna
Sport narodowy. Angażuje wszystkich bez wyjątku, a holenderska jedenastka zapewnia od wielu lat mocne wrażenia swoim kibicom, którzy wystrojeni od stóp do głów na pomarańczowo krzyczą: Hup Oranje hup! 

Weg - droga
ale może znaczyć też odejdź lub spadaj, zwłaszcza jeśli występuje w wyrażeniu wegwezen i towarzyszy temu palec wskazujący drzwi ;) 

Willem AleXander i MaXima
Miłościwie panujący król i królowa Holandii. 

IJsselmeer 
Jezioro powstałe w 1932 roku poprzez wybudowanie tam na na Morzu Północnym. Jedną z tam - (Afsluitdijk) wraz z fragmentem jeziora można zobaczyć tutaj.  
Gwoli ścisłości wyjaśniam, że zestawienie liter IJ to ligatura utożsamiana z literą Ÿ, stąd zajmuje jedno z ostatnich miejsc w niderlandzkim alfabecie. Czasem można również spotkać się z np.: takim zapisem: WŸ ZŸN, co oznacza ni  mniej ni więcej jak wij zijn. 

Zingen - śpiewanie
To jedna z tych rzeczy, którą Holendrzy lubią robić najbardziej. Dlatego tyle tam różnego rodzaju chórów - amatorskich i bardziej profesjonalnych, klasycznych i współczesnych - do wyboru, do koloru.

Tak wygląda Holandia w moich oczach. A z czym Wam kojarzą się Niderlandy? :)

Zajrzyjcie też koniecznie do pozostałych blogów biorących udział w akcji:

CHINY

Biały Mały Tajfun - Kunmiński alfabet 

ESPERANTO

Językowa Oaza - Esperanckie ABC

FRANCJA

Francuskie i inne notatki Niki - Roussillon w alfabecie

Français-mon-amour - Francuski alfabet 

Madou en France - Alphabet de Strasbourg

Love For France - ABC Alzacji, czyli alfabet regionu

Blog o Francji, Francuzach i języku francuskim : Bretania od A do Z

GRUZJA

Gruzja okiem nieobiektywnym - Gruzja od A do Z

HISZPANIA

Hiszpański na luzie - Las Fallas de Valencia od A do Z 

KIRGISTAN

Kirgiski.pl - O języku kirgiskim po polsku - Kirgiskie ABC

NIEMCY

Willkommen in Polschland - Alfabet mojego miasta

Niemiecka Sofa - Niemiecki alfabet

Blog o języku niemieckim - W 80 blogów dookoła świata: Niemiecki alfabet.

NORWEGIA 

Pat i Norway - Norwegia od A do Å

ROSJA

Rosyjskie Śniadanie - Alfabet miłych słów

STANY ZJEDNOCZONE

Specyfika Języka - "W 80 blogów dookoła świata" i amerykański alfabet, czyli mój pierwszy raz
  
SZWECJA

Szwecjoblog - Alfabet szwedzkości

WIELKA BRYTANIA

Head Full of Ideas - My Personal British ABC 

english-at-tea - Brytyjski alfabet 

WŁOCHY

Studia, parla, ama - Alfabet włoskości 

CiekawAOSTA - Valle d'Aosta od A do Z - W 80 blogów dookoła świata

Primo Cappuccino - Z czym kojarzą Ci się Włochy?
http://www.primocappuccino.pl/z-czym-kojarza-sie-wlochy/


Jesteś blogerem kulturowym lub językowym i chciał(a)byś wziąć udział w naszym projekcie? Napisz do nas:  blogi.jezykowe1@gmail.com albo dołącz do naszej grupy na Facebooku.